Zch\u00f3d na nowo odkry\u0142 w ostatnich miesi\u0105cach istnienie problemu o nazwie islam. Nawet ojciec w\u0142oskiego progresizmu Eugenio Scalfari zatrwo\u017cy\u0142 si\u0119 i napisa\u0142, \u017ce wojna, kt\u00f3r\u0105 Zach\u00f3d ma przed sob\u0105, \u201ejest wojn\u0105 religijn\u0105 i wojn\u0105 przeciwstawnych kultur\u201d.
\nPodobnie jak we wszystkich wojnach, tak i teraz zwyci\u0119\u017cy silniejszy, ale tak jak ucz\u0105 wszyscy stratedzy, si\u0142a walcz\u0105cego ma charakter przede wszystkim psychologiczny i moralny, dalej dopiero liczy si\u0119 wymiar materialny. Ta si\u0142a rodzi si\u0119 z mi\u0142o\u015bci do sprawy, o kt\u00f3r\u0105 si\u0119 walczy, i z nienawi\u015bci do wroga. Po ludzku rzecz ujmuj\u0105c, Zach\u00f3d skazany jest dzi\u015b na przegran\u0105, poniewa\u017c jego podstawowym wrogiem jest jego w\u0142asna to\u017csamo\u015b\u0107. Nienawi\u015bci wobec chrze\u015bcija\u0144skiego dziedzictwa towarzyszy mi\u0142o\u015b\u0107 albo przynajmniej \u015blepy poci\u0105g do w\u0142asnego wroga przedstawianego jako wyzwoliciel.<\/p>\n
Kt\u00f3\u017c nie pami\u0119ta entuzjazmu dla \u201earabskich wiosen\u201d prezentowanych jako zapowied\u017a przej\u015bcia od islamu do demokracji? A przecie\u017c to, co si\u0119 wydarzy\u0142o, by\u0142o radykaln\u0105 przemian\u0105 \u2013 by pozosta\u0107 w wymiarze metaforycznym \u2013 \u201earabskiej wiosny\u201d w islamistyczn\u0105 zim\u0119. Po obaleniu dyktatur Saddama i Kaddafiego nie nasta\u0142a epoka wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka, ale zapanowa\u0142 chaos, w kt\u00f3rym dawnych despot\u00f3w zast\u0105pi\u0142y frakcje religijne i polityczne.<\/p>\n
<\/p>\n
Europa w potrzasku <\/strong><\/p>\n W Afryce P\u00f3\u0142nocnej i na Bliskim Wschodzie zniszczenie pa\u0144stw arabskich doprowadzi\u0142o do krwawych star\u0107 mi\u0119dzy klanami i plemionami sunnickimi i szyickimi, arabskimi i kurdyjskimi. Skutki tej sytuacji odczuwaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie chrze\u015bcijanie i kraje zachodnie. Od irackiej prowincji Anbar po Stref\u0119 Gazy, od Mali przez Libi\u0119 a\u017c po Synaj plemiona s\u0105 nowymi realizatorami przes\u0142ania wojny d\u017cihadu, kt\u00f3rymi Al-Kaida zaskoczy\u0142a Nowy Jork i Waszyngton 11 wrze\u015bnia 2001 roku.<\/p>\n Na tle tej plemiennej rewolucji zrodzi\u0142o si\u0119 Islamskie Pa\u0144stwo Iraku i Lewantu (ISIS), ruch, kt\u00f3ry w przeciwie\u0144stwie do Al-Kaidy zajmuje okre\u015blone terytorium, ma prawdziwe wojsko, dysponuje oficjalnymi \u015brodkami finansowymi, a przede wszystkim ma jasno wytyczony cel: odtworzenie kalifatu. Kogokolwiek dziwi ten twardy postulat, ktokolwiek uwa\u017ca go za patologiczny, a nie fizjologiczny wyraz islamu, ten wykazuje znikom\u0105 znajomo\u015b\u0107 religii Mahometa.<\/p>\n Og\u00f3lno\u015bwiatowy kalifat nie jest marzeniem fundamentalist\u00f3w, ale celem ca\u0142ego islamu, tak jak od pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego wieku wyja\u015bnia\u0142a to Bat Ye\u2019or w swoich ksi\u0105\u017ckach: \u201eLes Chr\u00e9tient\u00e9s d\u2019Orient entre jih\u00e2d et dhimmitude: VIIe-XXe si\u00e8cle\u201d (\u201eWsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skie Wschodu mi\u0119dzy d\u017cihadem a dhimmitude: VII-XX wiek\u201d, 1991), \u201eEurabia. The Euro\u00e8-Arab Axis\u201d (\u201eEurabia. Euroarabska o\u015b\u201d, 2005), \u201eVerso il califfato universale, Come l\u2019Europa \u00e8 diventata complice dell\u2019espansionismo musulmano\u201d (\u201eW stron\u0119 powszechnego kalifatu. Jak Europa sta\u0142a si\u0119 sprzymierze\u0144cem muzu\u0142ma\u0144skiego ekspansjonizmu\u201d, 2009). Jeszcze gro\u017aniejsza od Islamskiego Pa\u0144stwa jest Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Islamskiej (OWI) zrzeszaj\u0105ca 57 pa\u0144stw i ponad miliard ludzi. OWI jest organizacj\u0105 religijn\u0105 i polityczn\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do strefy wp\u0142yw\u00f3w Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego.<\/p>\n Z Bractwem dzieli strategiczn\u0105 i kulturow\u0105 wizj\u0119 og\u00f3lno\u015bwiatowej wsp\u00f3lnoty religijnej, ummah, zakorzenionej w Koranie, Sunnie i kanonicznej ortodoksji szariatu. OWI kontroluje polityk\u0119 Europy za pomoc\u0105 gro\u017aby terroryzmu oraz broni, jak\u0105 jest imigracja w po\u0142\u0105czeniu z demografi\u0105. Stosuje wobec niej ekonomiczny szanta\u017c dzi\u0119ki ropie naftowej. Zastawia na ni\u0105 pu\u0142apki na p\u0142aszczy\u017anie religijnej, zach\u0119caj\u0105c do prozelityzmu i konwersji, podczas gdy g\u0142oszenie chrze\u015bcija\u0144stwa (a nawet zwyk\u0142e praktykowanie go) pozostaje tematem tabu w wielu islamskich krajach.<\/p>\n <\/p>\n Globalny d\u017cihad <\/strong><\/p>\n Prawdziwym problemem Zachodu okazuje si\u0119 dzi\u015b nieznajomo\u015b\u0107 doktryny i strategii islamu. Przyk\u0142adowo, wed\u0142ug Andrei Riccardiego, za\u0142o\u017cyciela Wsp\u00f3lnoty \u015bw. Idziego i by\u0142ego ministra w rz\u0105dzie W\u0142och, to, co obecnie si\u0119 dzieje, jest konsekwencj\u0105 wojny George\u2019a W. Busha i Tony\u2019ego Blaira w Iraku: \u201eRok 2003 by\u0142 punktem zwrotnym dla irackiego i bliskowschodniego chrze\u015bcija\u0144stwa, bez powrotu. Otwiera\u0142 scenariusz XXI w.: totalitarny hiperfundamentalizm, kryzys pot\u0119\u017cnych pa\u0144stw, upowszechniaj\u0105ca si\u0119 przemoc\u2026\u201d.<\/p>\n Zupe\u0142nie jakby przed 2003 r. nie by\u0142o 11 wrze\u015bnia 2001 r. i jakby islamski terroryzm ogranicza\u0142 si\u0119 do irackiego terytorium, a nie szerzy\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie \u2013 od Uralu po Indonezj\u0119, od Stan\u00f3w Zjednoczonych po serce Afryki. Carlo Panella, w\u0142oski specjalista od problematyki Bliskiego Wschodu, s\u0142usznie odpowiedzia\u0142 Riccardiemu: \u201eKalifat nie jest jak\u0105\u015b tam hec\u0105 wynik\u0142\u0105 z dzia\u0142a\u0144 Busha w 2003 roku. Nie ma te\u017c sensu podawa\u0107 tej daty \u2013 tak jak ty to zrobi\u0142e\u015b \u2013 jako pocz\u0105tku kl\u0119ski chrze\u015bcijan. Dow\u00f3d? Tysi\u0105ce mil dalej, w Nigerii, gdzie Stany Zjednoczone nigdy si\u0119 nie wtr\u0105ca\u0142y, Boko Haram pod\u0105\u017ca tym samym torem \u015bmierci \u2013 zadawanej g\u0142\u00f3wnie chrze\u015bcijanom \u2013 i wznosi hymny pochwalne ku czci swego czarnego kalifa\u201d.<\/p>\n Z innej strony \u2013 zauwa\u017cy\u0142 Mauro Faverzani na \u0142amach \u201eCorrispondenza Romana\u201d 3 wrze\u015bnia 2014 r., \u201ekiedy lider Boko Haram Abubakar Shekau ustanowi\u0142 \u2019kalifat\u2019, na jego polecenie jego zwolennicy wywiesili czarne flagi rzekomego \u2019Pa\u0144stwa Islamskiego\u2019 dowodzonego przez Abu Bakr al-Baghdadiego, by wskaza\u0107 na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 nie tylko strategiczn\u0105, lecz tak\u017ce ideologiczn\u0105 z tym ugrupowaniem. Ale nie tylko oni nie posiadali si\u0119 z rado\u015bci. Cieszyli si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkowie somalijskiej organizacji islamistycznej Al-Szabab, kt\u00f3rzy \u2019odznaczyli si\u0119\u2019 \u015bcinaniem g\u0142\u00f3w kenijskim chrze\u015bcijanom, a tak\u017ce milicjanci z Ruchu na Rzecz Jedno\u015bci i D\u017cihadu w Afryce Zachodniej MUJAO\u201d. Jasne jest zatem, \u017ce chodzi tu nie o odosobnione wypadki, ale o sie\u0107 terroru.<\/p>\n 26 listopada 2012 r., przemawiaj\u0105c na islamskim uniwersytecie w Al-Azhar, minister Andrea Riccardi przedstawi\u0142 swoje \u201e\u015br\u00f3dziemnomorskie marzenie\u201d o \u201ecywilizacji, w kt\u00f3rej mo\u017cliwe by\u0142oby wsp\u00f3\u0142istnienie r\u00f3\u017cnorodnych \u015bwiat\u00f3w kulturowych, politycznych i religijnych\u201d. Jednocze\u015bnie obwie\u015bci\u0142, \u017ce \u201enieznajomo\u015b\u0107 i nieprzyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy Europejczykami a Arabami, mi\u0119dzy muzu\u0142manami a chrze\u015bcijanami odesz\u0142y w przesz\u0142o\u015b\u0107\u201d. Ani jednego s\u0142owa o m\u0119cze\u0144stwie chrze\u015bcijan, jak cho\u0107by ks. abp. Paulosa Faraja Rahho, chaldejskiego arcybiskupa Mosulu (obrz\u0105dku asyryjskokatolickiego) zamordowanego trzy lata wcze\u015bniej.<\/p>\n Wspomniany arcybiskup urodzi\u0142 si\u0119 w 1942 r. w Mosulu i po odbyciu studi\u00f3w na rzymskim Uniwersytecie Angelicum powr\u00f3ci\u0142 do swojej diecezji, gdzie realizowa\u0142 apostolsk\u0105 misj\u0119. W 2001 r. zosta\u0142 mianowany arcybiskupem, bior\u0105c na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za blisko 20 tys. chaldejskich katolik\u00f3w skupionych w dziesi\u0119ciu parafiach. Arcybiskup Rahho by\u0142 inicjatorem dialogu mi\u0119dzyreligijnego z islamem, ale kiedy zaprzesta\u0142 p\u0142acenia okupu w zamian za bezpiecze\u0144stwo wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcijan, 29 lutego 2008 r. zosta\u0142 zamordowany, a dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej jego cia\u0142o odnaleziono w pobli\u017cu Niniwy.<\/p>\n Wysz\u0142o wtedy na jaw, \u017ce wszyscy iraccy chrze\u015bcijanie musieli obowi\u0105zkowo op\u0142aca\u0107 swoje bezpiecze\u0144stwo zgodnie z prawem koranicznym (Koran, IX, 29). Przez lata ks. abp Rahho p\u0142aci\u0142 rujnuj\u0105cy haracz islamskim terrorystom, by zagwarantowa\u0107 chrze\u015bcijanom prawo do \u017cycia. Poniewa\u017c jednak wojsko ameryka\u0144skie wzmocni\u0142o bezpiecze\u0144stwo, ks. abp Rahho zadecydowa\u0142 o zaprzestaniu przekazywania pieni\u0119dzy. Tak w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da \u201edhimmitude\u201d, czyli status prawny niemuzu\u0142man\u00f3w w islamie. Proponowan\u0105 alternatyw\u0105 jest albo przej\u015bcie na islam, albo niewola, a dla tych, kt\u00f3rzy si\u0119 jej sprzeciwi\u0105 \u2013 \u015bmier\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Polityczna \u015blepota\u00a0<\/strong><\/p>\n Problem islamu jest zatem problemem nie irackim, ale globalnym. Konsekwencje ameryka\u0144skiej polityki s\u0105 jednak widoczne, z tym \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 Baracka Obamy w tym zakresie jest powa\u017cniejsza ni\u017c Busha. Obama zapowiedzia\u0142 wycofanie wojsk ameryka\u0144skich zar\u00f3wno z Afganistanu, jak i z Iraku, i faktycznie t\u0119 zapowied\u017a zrealizowa\u0142, zanim jeszcze w obu tych pa\u0144stwach nasta\u0142y warunki do demokratycznego udzia\u0142u w \u017cyciu politycznym. Ale jeszcze donio\u015blejsz\u0105 manifestacj\u0105 g\u0142upoty Obamy by\u0142o wyeliminowanie Kaddafiego, kt\u00f3rego re\u017cim polityczny stanowi\u0142 o r\u00f3wnowadze w Afryce P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n Zamordowanie ameryka\u0144skiego ambasadora Christophera Stevensa by\u0142o konsekwencj\u0105 tej nierozumnej polityki. Po Libii Obama da\u0142 kolejny dow\u00f3d politycznego dyletantyzmu, tym razem w Egipcie. Najpierw popar\u0142 Mohammeda Mursiego, przedstawiciela Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego, potem po zamachu stanu w 2013 r. przystosowa\u0142 si\u0119 do re\u017cimu al-Sisiego, nie rozumiej\u0105c jednak przyczyn niechlubnego zako\u0144czenia \u201eegipskiej wiosny\u201d. R\u00f3wnie\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u015bmier\u0107 Jamesa Foleya cz\u0119\u015bciowo spada na Obam\u0119. Widok ameryka\u0144skiego dziennikarza kl\u0119cz\u0105cego obok swojego kata na kilka chwil przed \u015bci\u0119ciem mu g\u0142owy jest tragicznym, ale wymownym symbolem przegranej nie tylko Stan\u00f3w Zjednoczonych, ale ca\u0142ego Zachodu. Przegranej, kt\u00f3ra bez cudownej pomocy Bo\u017cej \u0142aski jest bezpowrotnie przes\u0105dzona.<\/p>\n \u201eWszyscy pragn\u0119liby\u015bmy wierzy\u0107, \u017ce miejsce stracenia na pustyni jest jak\u0105\u015b makabryczn\u0105 inscenizacj\u0105, spektaklem ob\u0142\u0105kanej i \u015blepej przemocy\u201d \u2013 napisa\u0142 Giuliano Ferrara, redaktor \u201eIl Foglio\u201d \u2013 ale tak nie jest. To roz\u015bwietlone widowisko, kt\u00f3re pozwala ja\u015bnie\u0107 swojemu \u015bwietlistemu i jednocze\u015bnie o\u015blepiaj\u0105cemu ogniowi. Wydaje si\u0119, \u017ce Foley by\u0142 dobrym katolikiem, ale jego \u015bmier\u0107 nie by\u0142a \u015bmierci\u0105 m\u0119czennika. W rzeczywisto\u015bci Foley przed egzekucj\u0105 nie proklamowa\u0142 swojej wiary, ale wypowiedzia\u0142 s\u0142owa wyra\u017caj\u0105ce odraz\u0119 nie wobec w\u0142asnej religii, ale wobec w\u0142asnej ojczyzny i kultury.<\/p>\n \u201eChcia\u0142bym nie by\u0107 Amerykaninem\u201d \u2013 wyszepta\u0142, odczytuj\u0105c wiadomo\u015b\u0107 napisan\u0105 najprawdopodobniej przez jego prze\u015bladowc\u00f3w. \u201eWzywam moich przyjaci\u00f3\u0142, rodzin\u0119 i kochane osoby, aby powstali przeciwko moim prawdziwym zab\u00f3jcom, rz\u0105dowi USA, poniewa\u017c to, co mnie spotka, jest rezultatem jego nonszalancji i zbrodni\u201d. S\u0142owa te zawieraj\u0105 w sobie prawd\u0119, gdy odnosz\u0105 si\u0119 do katastrofalnej polityki rz\u0105du ameryka\u0144skiego, ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c aktem apostazji, o ile maj\u0105 by\u0107 wyrzeczeniem si\u0119 tradycji i warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiego Zachodu, niepor\u00f3wnywalnie przewy\u017cszaj\u0105cych te reprezentowane przez islam.<\/p>\n James Foley zosta\u0142 zamordowany przez cz\u0142owieka, kt\u00f3ry dokona\u0142 takiego samego aktu apostazji w spos\u00f3b skrajny, tak jak czyni to dzi\u015b wielu m\u0142odych z Zachodu, kt\u00f3rzy przechodz\u0105 na radykalny islam. Renzo Guolo, badacz islamu, napisa\u0142, \u017ce \u201ebrytyjski akcent kata Jima Foleya urzeczywistnia koszmar dla rz\u0105d\u00f3w i opinii publicznej Zachodu: koszmar wojny w domu. [\u2026] Koszmar, kt\u00f3ry nie dotyczy jedynie Stan\u00f3w Zjednoczonych. W szeregach Pa\u0144stwa Islamskiego s\u0105 tysi\u0105ce m\u0142odych Europejczyk\u00f3w, muzu\u0142man\u00f3w drugiego pokolenia, obywateli i rezydent\u00f3w pa\u0144stw Unii Europejskiej\u201d. To nie tylko Brytyjczycy, ale tak\u017ce Francuzi, Niemcy, Skandynawowie, Belgowie, nie wspominaj\u0105c o W\u0142ochach. To w\u0142a\u015bnie jest dramat, przed kt\u00f3rym stoimy i kt\u00f3rego przyczyny i konsekwencje nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie zrozumie\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Szturm na Rzym\u00a0<\/strong><\/p>\n Latem 1683 r. islamskie wojsko oblega\u0142o Wiede\u0144. Dramatyczne nagranie wideo przedstawiaj\u0105ce \u015bci\u0119cie g\u0142owy Foleya rozpowszechnione przez ISIS przypomina akt wypowiedzenia wojny dor\u0119czony cesarzowi Leopoldowi I Habsburgowi. Z typow\u0105 dla islamu but\u0105 informowano cesarza: \u201eZamierzamy zbrojnie napa\u015b\u0107 twoj\u0105 wiosk\u0119 i j\u0105 stratowa\u0107 [\u2026]. Rozkazujemy ci oczekiwa\u0107 nas w Wiedniu, by\u015bmy tam mogli ci \u015bci\u0105\u0107 g\u0142ow\u0119, ty najn\u0119dzniejszy spo\u015br\u00f3d stworze\u0144 Bo\u017cych, tak n\u0119dzny jak tylko giaur (niewierny) by\u0107 mo\u017ce\u201d.<\/p>\n Dzi\u015b, podobnie jak wczoraj, islam ma globalny projekt podboju cywilizacji, kt\u00f3rego ostatecznym celem nie jest Wiede\u0144 czy Nowy Jork, ale Rzym, stolica chrze\u015bcija\u0144stwa. W swoim przem\u00f3wieniu z meczetu w Mosulu rozpowszechnionym na ca\u0142y \u015bwiat w pi\u0105tek, 4 lipca, a wi\u0119c na rozpocz\u0119cie ramadanu, Abu Bakr al- Baghdadi \u2013 obecnie samozwa\u0144czy kalif Ibrahim \u2013 wezwa\u0142 wszystkich muzu\u0142man\u00f3w, by do niego do\u0142\u0105czyli: je\u015bli to uczyni\u0105 \u2013 obieca\u0142 \u2013 islam dotrze a\u017c po Rzym i opanuje kul\u0119 ziemsk\u0105.<\/p>\n To samo zadeklarowa\u0142 szejk Jusuf al-Kardawi, duchowy przyw\u00f3dca Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego, w fatwie wyg\u0142oszonej 27 lutego 2005 r.: \u201ePomimo pesymizmu w szeregach Muzu\u0142man\u00f3w ostatecznie islam obejmie w\u0142adanie i b\u0119dzie panem ca\u0142ego \u015bwiata. Jednym ze znak\u00f3w tego zwyci\u0119stwa b\u0119dzie to, \u017ce Rzym zostanie podbity, Europa przejdzie pod okupacj\u0119, chrze\u015bcijanie b\u0119d\u0105 pokonani, a muzu\u0142man\u00f3w b\u0119dzie przybywa\u0107 i stan\u0105 si\u0119 pot\u0119g\u0105, kt\u00f3ra obejmie kontrol\u0119 nad ca\u0142ym kontynentem europejskim\u201d.<\/p>\n Rzym w dalszym ci\u0105gu jest sercem \u015bwiata, najwy\u017cszym celem tego, kto nienawidzi cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej i jedynego \u017ar\u00f3d\u0142a mo\u017cliwego odrodzenia. I dlatego ma racj\u0119 ten, kto twierdzi, \u017ce wojna ma charakter religijny. Ale jest jeden jedyny B\u00f3g, jedna jedynie prawdziwa religia, tylko jedna wiara, o czym przypomnia\u0142a Siostrze \u0141ucji Matka Bo\u017ca wieczorem 3 stycznia 1944 r., prosz\u0105c j\u0105 o rozpowszechnianie trzeciej tajemnicy fatimskiej. \u0141ucja opowiada, \u017ce: \u201ew przyspieszonym biciu serca i w duchu us\u0142ysza\u0142am cichy g\u0142os, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142: \u2019Na te czasy tylko jedna wiara, tylko jeden chrzest, tylko jeden Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u015awi\u0119ty, Katolicki, Apostolski. Na wieczno\u015b\u0107 Niebo!\u2019.<\/p>\n To s\u0142owo \u2019Niebo\u2019 wype\u0142ni\u0142o moje serce pokojem i szcz\u0119\u015bciem do takiego stopnia, \u017ce prawie nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy, powtarza\u0142am przez d\u0142ugi czas: \u2019niebo\u2019, \u2019niebo\u2019\u201d. Niebo zdobywa si\u0119 na ziemi, walcz\u0105c w obronie swojej wiary i swojej kultury. A kiedy ludzie odpowiadaj\u0105 na \u0141ask\u0119, na horyzoncie pojawia si\u0119 jaki\u015b Jan Sobieski, tak jak zdarzy\u0142o si\u0119 to w Wiedniu 12 wrze\u015bnia 1683 roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zch\u00f3d na nowo odkry\u0142 w ostatnich miesi\u0105cach istnienie problemu o nazwie islam. Nawet ojciec w\u0142oskiego progresizmu Eugenio Scalfari zatrwo\u017cy\u0142 si\u0119 i napisa\u0142, \u017ce wojna, kt\u00f3r\u0105 Zach\u00f3d ma przed sob\u0105, \u201ejest wojn\u0105 religijn\u0105 i wojn\u0105 przeciwstawnych kultur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2725,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[51,23],"tags":[],"class_list":["post-3806","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articoli-rdm-pl","category-italiano-cat"],"acf":[],"yoast_head":"\n